19 Ekim 2017 Perşembe

Kavramların Gözyaşları

12 Nisan 2017, 12:44
Kavramların Gözyaşları
Ayşei Yasemin Yüksel (Acemi Demirci)

Kavram, bir nesne duygu ya da düşüncenin zihindeki soyut ve genel tasarımı ya da anlamı. Veya terim olarak bakarsak olay yahut nesnelerin ortak özelliklerini bir ad altında toplayan tasarım. Yani kavram, soyutundan somutuna var olan her şeyi çağrıştıran ses;ad. Kavramla anlatıyoruz, anlaşıyoruz. Duygudan duygu ötesine. Maddeden manasına.

Herhangibir kavram, diyelim ki dost kavramı, işitildiğinde akıldabir şeyler uyanır. Dost denilince duyumsanan şey, dost kavramı ile anlatılandır. Peki bu kavram duyulduğunda herkesin aklına tıpatıpaynı tanımlama mı düşer? Herkesin dost kavramını algılaması, tanımlaması birebir örtüşür mü? Ya da kavramlar insandan insana, toplumdan topluma değişebilir mi az ya da çok?

Değişir. Öyle değişkenlikler gösterebilir ki böyle bir konu tartışıldığında veya ele alındığında söze “bence” ya da “bana kalırsa, benim görüşüme göre” diye başlanır. Her bence, olgunun biraz daha, sonra biraz daha, ardından daha dahafarklılaşmasıdır. Farklılaşma, başkalaşımdır.

Başkalaşımlar, kavramların aslından farklı algılanmasına yol açacak o zaman. Açmış da. Bu da başa ne işler ne  işler açmış. Nasıl mı? Kavramlar kargaşası çıkmış vaktinde ortaya. Uzun da sürmüş. Elbette o zamanki kavramlar kargaşası ve dönemi tek bir kavram üzere çıkacak değil. Düşünürlerce yaşanmış.Bir şeyin çıkışının ardından suya atılan taş gibi halka halka her yana yayılması var elbette. İçinden güçlükle çıkılmış o sürecin. Kavramlar kargaşası, çalkantıdır.

Diyelim ki bir dost kavramında bile anlaşamıyorsak… Ki ne anlatırız dost ile? Kimine göre dost, belki de çocukluktan, öteden beri hep arkasında olmuş biri.  Başı sıkıştığında ilk ona koştuğu. Kötü gününde hep yanında, iyi gününde kendi kadar mutlu, dünya yıkılsa  aradakibağın yıkılamayacağı kişi. Kimine göre bulunamadan kaç günün akşam olduğu; ama günün sonu bulunsa da hala bulunamamış masal kahramanı. Eski Türk filmlerinde evli barklı adamların yuvalarına göz dikmiş ve adamı evinden, eşinden soğutmuş fena kadın. Kimine göre de manevi anlamlı bir kavram.

Dost bellediğimiz insanlardan beklentilerimiz bile birbirinin aynı değil. Ne bekler insanlar dostundan? Bir anket yapmadım, o halde kendi adıma beklentilerimi yazayım. İyi günde hani sevinçli günlerin hepsinde davetlilerinden olup da bayramda filan arayıp soran, yanı başta bulunan. Kötü günde ki Allah göstermesin, davetsiz yanda olan. Hem de herkesten önce… Hatanızı, yanlışınızı, farkında olmadan yaptığınızaykırı kaçan  bir şeyi dobra dobra yüzünüze söyleyip bunu düzeltmenize yardımcı olarak tekrarlamamanızı sağlayan… Eğer olmadığınız bir yerde sizdeno an hak ettiğiniz gibi bahsedilmiyorsa, hak ettiğiniz biçimde hakkınızda konuşup fırsatçıları susturan…Üstelik ağızlarının payını hakkıyla, sakince ve gereğince veren.Dost budur! Aksine düşmanca davranış deniliyor, malum.

Haksızlığa uğradığınızda, hatta neden olmasın, kim bilebilir herkes an olur ki yaşayabilir hiç başa gelmeyecek haller başa geldiğinde veba salgınından kaçar gibi insanlar birinin yanından kaçarken o,o birinindostu  olduğunu unutmayıp  omuz olan…  Eğer bu tanımlara uyan varsa gerçek, kadim, hakikatli dost olmalı öyleleri. Eğer böylesi koşullar bir dostluk sınavıysa,koşulların üstesinden gelinmesi de dostluğun sınavdan geçtiği anlar olmalı. Kiçoklukla her saat, her gün kötüsünden şeyler kolay kolay başa gelmese de olur a, dünya bu, hadi çetin bir durum var karşıda! İşte o çetin durumun karşısında sizin yanınızda, sizinle birlikte duran, dosttur. Sinemaya birlikte gittiğiniz, parkta etrafı çekirdek kabuğu kirliliğine bürüyerek birlikte çekirdek çitlediğiniz ya da sadece günlük hayatın içinde öylesine “günaydın”lı, bol tebessümlü “iyi akşamlar”lı, “nasılsın iyimisin”den ibaret iletişimliolduğunuz kişiler değil!

Bu bağ, belki sınav geçirecek anlara hiç denk gelmeyecek; belki de geldiğio  an, içinizdeki bir şeyin kopma çıtırtısıyla birlikte sizi altüst eden kırılma noktası olacak. Öylesi anlar, lafta mıdır dostluk yoksa gerçekmidir görme günüdür. Dostun da düşmanın da belli olduğu gündür. 

Merak ettik de sorduk mu hiç birilerine, size göre zenginlik, dostluk, insan olmak, doğru olmak, iyi olmak, kötü olmak nedir diye? Kimine göre her şeyi bozup, döküp, kırıp batırdığında kendisinin arkasını toplayanlar dosttur da, iyidir de, doğrudur da. Kimine göre kendisi haksız olduğunda, yanlış yaptığında annesi babası, kardeşi de olsa onun yanlışını yüzüne söyleyenden kötüsü yoktur. Bir dekırk  gün sırtta taşınıp da yorulunca nefes almak üzere indirilenler varki... İşte kırk gün sırtta taşımanın bir anda göz ardı edilip de nasıl olur da yere indirilmiştirhazımsızlığı  çeken insanların çiğliğinin görüldüğü anlardır o anlar da…

Kavramların yozlaşması, koflaşması kendi kendine değil elbette. İnsan eliyle, anlayışıyla. İnsanlar koflaştıkça; eğitimde, kültürde, sanatta, müzikte, edebiyatta, mimaride, dilimizde  yozlaştıkça kavramların yapabileceği bir şey yoktur. Dahası, olan kavramlara olmaktadır. İçi boşalarak!

Bir insan düşünün. Giysisi özenli. Bakımlı. Hatta o kadar ki gözlük modeline dek televizyondaki sunucular, oyuncular örnek alınmış. Görselliğe fazlaca önem verilmiş, hedef de tutturulmuş eni konubu konuda. Diyelim ki televizyondaki, dergilerdeki gibi  bir niteliği belirleyici görüntüye harfiyen bürünmüş bir dış görünüş var tam karşıda. Her yönüyle.İnsanlar tek yönlü mü ama? İki ok işaret etmez mi onları? Birincisi dışımızı, ikincisi akıl, sağduyu, bakış açısı, birikim, kültürün saklı olduğu içi?

Sadece varsa eğer televizyondaki, dergideki,bir dünya  para alıp da tek bir kültürel, yapıcı katkı sağlamayan sunucuymuş, falancaymış onlara görüntü olarak benzemekle bitiyor  mu her şey? Öyle gözükünce nitelik olarak daha iyi olunduğu mu sanılıyor? Doğrudur, iyi bir giysi iyi bir tavsiye mektubudur; ama suretimizyani dışımızbir araçtır.Bu aracı iyi, güzel, doğru kullandıracak şey, içte saklı. 

Daha iyi kimisi için telefonun yeni modeli, evin daha lüksü, mahallenin daha pahalısı anlamına gelebilir. Bu da daha iyi kavramının bir bakıma yozlaşmasıdır. Kendimizi daha iyiye taşımayı yok saymaktır. Daha iyi, kendini geliştirmek, okumak, hep daha iyisini hedeflemekle oysa.

Kavramlar ağlıyor… Kavranamadıklarından. Seslerini duyan yok. Satır oldular o yüzden. Kırk satır mı kırk katır mı olmamak için.

Kavramların alabildiğine şekilden ibaret kalıp, anlamlarının yittiği şimdilerin geleceğe mirası ne olacak o zaman? Yeni bir kavramlar kargaşası, değersizlik, çürüme ve iyinin, güzelin, doğrunun anlam sapmasına uğrayıp kötünün, çirkinin ve eğrinin onların yerine geçmesi mi? Kavramların anlamını, ne halde olduklarını  kavrayabilmeli o halde çok gecikmeden…
(Her hakkı saklıdır)
Ayşei Yasemin YÜKSEL (Acemi Demirci), 02.08.2016
Acemi.demirci@yahoo.com.tr; @AcemiDemirci

Bu içeriğe yorum yapan ilk siz olun!

  • Ad Soyad:

  • Yorum:

  •  

    @name x

  • UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve tamamı büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır. Ayrıca suç teşkil edecek hakaret içerikli yorumlar hakkında muhatapları tarafından dava açılabilmektedir.
    HAVA DURUMU
    Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
    EN ÇOK OKUNANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    EN ÇOK YORUMLANANLAR
    BUGÜN
    BU HAFTA
    BU AY
    ARŞİV